Zamki Dolnego Śląska: które warto zwiedzić i w których można przenocować
Co warto zobaczyć na Dolnym Śląsku? Zamki Dolnego Śląska. Wpisując w wyszukiwarkę hasło „zamki Dolny Śląsk”, trafisz na rezydencję z podziemiami, warownię pełną legend i ruinę na wzgórzu. Zamek Książ w Wałbrzychu, zamek Czocha nad Zalewem Leśniańskim oraz zamek Grodziec różnią się historią i sposobem zwiedzania.
Jeśli chcesz połączyć wycieczkę z noclegiem, weź pod uwagę także zamek Kliczków i Pałac Wojanów. Zamki dolnośląskie niekiedy mają hotel, a inne najlepiej poznawać podczas spaceru po murach i dziedzińcu. Przed wyjazdem sprawdź aktualne godziny zwiedzania i bilety na stronie wybranego obiektu.
Co warto zobaczyć na Dolnym Śląsku?
Dolny Śląsk to malowniczy region. Na mapie Dolnego Śląska zamki dolnośląskie stoją zarówno blisko miast, jak i pośród wzgórz. Książ leży w Wałbrzychu, Czocha nad Zalewem Leśniańskim, a Grodziec w gminie Zagrodno. Kliczków i Wojanów uzupełniają wybór o rezydencje z noclegiem.
Wybierając najpiękniejsze zamki Dolnego Śląska, trudno kierować się samym wyglądem. Niektóre atrakcje przyciągające turystów wiążą się z historią budowli, inne z położeniem zamku. W Czosze niektóre atrakcje przyciągające turystów czekają także po zmroku.
Zamek Książ w Wałbrzychu
Historia zamku i jego właściciele
Rezydencja położona w wałbrzyskiej dzielnicy Książ, w Książańskim Parku Krajobrazowym, to jeden z najważniejszych zamków Dolnego Śląska. Zamek jest trzecim co do wielkości w Polsce, po Malborku i Wawelu. Zamek ma około 42 840 m² powierzchni i ponad 400 pomieszczeń: sale, komnaty i korytarze.
Pierwsze wzmianki źródłowe o zamku pochodzą z 25 lutego 1293 r., gdy książę świdnicko-jaworski Bolko I wymienił go w swoim tytule. Według części źródeł zamek został wzniesiony pod koniec XIII wieku. Jego syn Bernard Świdnicki włączył zamek do systemu obronnego granic księstwa. Ta wspaniała obronna budowla uchodziła za „klucz do Śląska”.
Przez wieki zamek należał do rodu Hochbergów. Drugą wielką przebudowę w latach 1909-1923 zlecił książę Jan Henryk XV, mąż księżnej Daisy von Pless, autorki pamiętnika „Lepiej przemilczeć”. Rozmach tej rezydencji to zasługa kolejnych właścicieli, ale najgłębiej w historii zamku zapisały się lata II wojny światowej.
Podziemia, II wojna światowa i Hotel Zamkowy
W czasie II wojny światowej Organizacja Todt przekształcała zamek w jedną z kwater Hitlera. Przy pracach wykorzystywano więźniów filii obozu Groß-Rosen. Zniszczono większość zabytkowego wystroju, a pod zamkiem wydrążono tunele i schron. Po zakończeniu II wojny światowej obiekt dewastowały stacjonujące tu wojska radzieckie.
Podziemne przejścia udostępniono dla turystów w 2018 r. Ich przeznaczenie nadal budzi spory historyków, a hipotezy o fabryce sprzętu wojskowego czy depozycie dokumentów pozostają niepotwierdzone. Takie podziemne przejścia dopisują do dziejów zamku wątek tajemniczej przeszłości.
Zamek o tajemniczej przeszłości ma też swoją legendę: założycielem warowni miał być rycerz Funkenstein. Wystawa „Metamorfozy Zamku Książ” powstała we współpracy z Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Na terenie zamku działa hotel: Hotel Zamkowy leży w parku krajobrazowym, na skarpie.
Zamek Czocha nad Zalewem Leśniańskim
Historia i właściciele zamku Czocha
Zamek Czocha formalnie leży w osadzie Sucha, w gminie Leśna, nad Zalewem Leśniańskim. To obronny zamek graniczny. Warownia położona na gnejsowych skałach powstała w XIII wieku, w latach 1241-1247; budowę zamku zlecili Piastowie śląscy albo czeski król Wacław I.
W historii zamku pojawia się książę Bolko II Mały, a później łużycki ród von Nostitz, który władał nim w latach 1451-1700. Na początku XV wieku zamek bezskutecznie oblegali husyci. To wspaniała obronna budowla, choć nie wszystko w tej budowli powstało w średniowieczu.
Wśród właścicieli zamku Czocha był też Ernst Gütschow, drezdeński producent cygar, który kupił go w 1909 r. Przebudowę według projektu Bodo Ebhardta prowadzono w latach 1912-1920, na podstawie rycin z 1703 r.; zniszczono wtedy wiele najstarszych fragmentów budowli.
Zwiedzanie: sale, legendy i sala tortur
Dzienne zwiedzanie zamku Czocha prowadzi od Sali Rycerskiej przez Salę Marmurową, Skarbiec, komnaty i korytarze. Sala Marmurowa ma bogate zdobienia: malowidła ścienne i kamienny kominek. Zwiedzający oglądają części sal zamkowych, w tym Salę Portretową z wizerunkami Piastów oraz Salę Biblioteczną.
Zamek Czocha ma też inne atrakcje: opowieści i legendy. Legenda głosi, że w kominku Sali Marmurowej zamurowano niemowlę. Inna opowieść dotyczy zapadni, która miała znajdować się pod łożem w Komnacie Książęcej. Te historie wzbogacają opowieść o tajemniczej przeszłości zamku, ale pozostają legendami, nie potwierdzonymi faktami.
Zamek Czocha ma też nocną trasę: obejmuje tajne przejścia i miejsce znane jako Sala Tortur, inne niż dzienne sale i korytarze. Z wieży widokowej można natomiast spojrzeć na okolicę niemal z lotu ptaka.
Tajemnica twierdzy szyfrów i hotel w zamku
Zamek Czocha wystąpił w serialu „Tajemnica twierdzy szyfrów”. Istnieje również niepotwierdzone przypuszczenie, że podczas II wojny światowej działała tu szkoła szyfrantów Abwehry; brak na to dowodów.
Po wojnie zamek był wielokrotnie okradany, a opowieści o ukrytych skarbach pasują do Skarbca, ale nie dowodzą istnienia depozytu. Od 1952 r. zamek był Wojskowym Domem Wczasowym i nie widniał na mapach.
Od 1996 r. zamek Czocha jest publicznie dostępny jako ośrodek hotelowo-konferencyjny. Działa tu Hotel SPA, a zamek organizuje też imprezy cykliczne. Ten hotel pozwala zaplanować nocleg w murach zamku, a hotel i zwiedzanie można połączyć w jednym wyjeździe; dostępność nocnej trasy trzeba sprawdzić przed przyjazdem.
Zamek Grodziec w gminie Zagrodno
Gotycka budowla na powulkanicznym wzgórzu
Zamek Grodziec to jeden z zamków Dolnego Śląska położonych przy Szlaku Zamków Piastowskich. To warownia położona na bazaltowym, powulkanicznym wzgórzu w malowniczej scenerii gminy Zagrodno. Pierwsze wzmianki o tutejszym średniowiecznym zamku pochodzą z 1155 i 1175 r. Później książę świdnicko-jaworski Bolko I rozbudował siedzibę. Dziś zamek ma charakter późnogotycki.
W historii zamku Grodziec zapisali się też książęta legniccy, którzy go rozbudowywali. Powstała gotycka budowla wzniesiona na planie sześciokąta, z basztami i wieżą. Na początku XVI wieku do zespołu dołączył kolejny budynek, palatium. Po pożarze w 1633 r. zamek stopniowo popadał w ruinę.
Od 1800 r. zamek należał do Hansa Heinricha VI von Hochberga z Książa. Odbudowano wtedy część palatium, a sale z pamiątkami udostępniono turystom. Później zamek Grodziec kupił Willibald von Dirksen, a podczas prac Bodo Ebhardta część budowli zachowano jako trwałą ruinę.
Zwiedzanie dziedzińca i sal
Zwiedzanie dziedzińca pozwala zobaczyć studnię, w której znaleziono setki przedmiotów. Zamek Grodziec pokazuje na drugim piętrze palatium kaplicę i Salę Rycerską. Oglądanie części sal zamkowych uzupełnia spacer po murach, a gotycka budowla wzniesiona na wzgórzu pokazuje wyraźnie różnicę między zachowanymi wnętrzami a ruiną.
W 1945 r., pod koniec II wojny światowej, zamek Grodziec przechowywał eksponaty z wrocławskich muzeów i berlińskiej Biblioteki Państwowej. To jeden z faktów stojących za opowieściami o ukrytych skarbach. W malowniczej scenerii gminy Zagrodno zwiedzanie dziedzińca można połączyć z oglądaniem murów.
Kliczków i Wojanów: noc w zamku lub pałacu
Zamek Kliczków i jego hotel
Jeśli wybierasz hotel w dawnej rezydencji, nie sposób pominąć twierdzy Kliczków. Zamek Kliczków stoi we wsi Kliczków, w powiecie bolesławieckim, na zachodzie Dolnego Śląska. Warownia położona na wysokim brzegu Kwisy prawdopodobnie została wzniesiona przez Bolka I do obrony przed najazdami czeskimi. Później zamek przebudowano na renesansową rezydencję.
Wśród właścicieli byli von Frankenbergowie i von Promnitzowie. Po 1945 r. obiekt został rozgrabiony i popadł w ruinę. Odbudowę oraz adaptację na centrum hotelowo-konferencyjne zakończono w 2001 r.
Dziś zamek Kliczków oferuje hotel z Centrum SPA, a osobny hotel, Folwark Książęcy przy Zamku Kliczków, uruchomiono w 2012 r. W 2015 r. zamkowy hotel znalazł się w zestawieniu „TOP 10 hoteli w zamkach w Polsce”. To propozycja dla turystów, którzy chcą zostać w okolicy zamku po zwiedzaniu.
Wojanów: hotel w pałacu
Pałac Wojanów stoi we wsi Wojanów, przy drodze z Jeleniej Góry do Janowic Wielkich. Początkiem obecnej rezydencji był renesansowy dwór wzniesiony w latach 1603-1607 przez Nickela von Zedlitza. Po zniszczeniu przez Szwedów odbudowano go, a późniejsze przebudowy nadały budowli kolejne cechy stylistyczne.
Pałac zapisał się w historii dzięki księżnej Luizie Niderlandzkiej, która otrzymała go w 1839 r. Podczas II wojny światowej w pałacu działał obóz pracy dla robotników przymusowych. Pałac zachował salę balową z polichromią i ornamentalne malowidła sklepień w wieżach, czyli bogate zdobienia wnętrz.
Obecnie pałac mieści prywatny kompleks hotelowo-konferencyjny. Hotel jest więc sposobem na nocleg w historycznej rezydencji, podobnie jak hotel w Kliczkowie. Duża część wyposażenia przepadła po wojnie i w pożarze w 2002 r.
Jaki zamek warto zwiedzić?
Jakie zamki na Śląsku warto zwiedzić? Jeśli interesuje cię rozmach rezydencji i podziemne przejścia, wybierz Książ. Gdy wolisz legendy oraz nocne zwiedzanie, rozważ zamek Czocha. Zamek Grodziec pasuje do wycieczki skupionej na gotyckiej budowli, ruinie dawnej warowni i położeniu na powulkanicznym wzgórzu.
Zamki dolnośląskie dają też możliwość zaplanowania noclegu: hotel działa w Książu, w Czosze i w Kliczkowie, a w Wojanowie hotel zajmuje dawny pałac. Wybór zamków Dolnego Śląska zależy więc od tego, czy wolisz zamek nad Kwisą, czy rezydencję niedaleko Jeleniej Góry.
Jakie są wszystkie zamki na Dolnym Śląsku?
Nie ma jednej krótkiej listy, która obejmowałaby wszystkie zamki Dolnego Śląska. Zamki dolnośląskie są zbyt liczne, by zmieścić je w jednym tekście, więc opisane miejsca to propozycja na początek. Są też zamki i ruiny, do których trzeba dojść pieszo, bo Dolny Śląsk ma ich wiele.
Do takich miejsc należą Chojnik nad Sobieszowem i Bolczów, ruina wśród granitowych skał Rudaw Janowickich, do której nie dojedziesz samochodem. O wyprawach do zamków dostępnych pieszo pisze Informator Górski.
Artykuł sponsorowany
